است و حاصلش ، تا مخلوط به صوت لهوى و ممزوج به الحان اهل طرب نباشد به عنوان قراءة القرآن في نفسه مستحب است و يا به قصد تذكَّر جنّت و دوزخ و بى اعتبارى دنيا ، حرمتى ندارد . ليكن مع الوصف چون از علماى ما رضي الله عنهم مثل شيخ مفيد بغدادى و ابو الصّلاح حلبى و سلَّار ديلمى و علَّامهء حلَّى در تذكره و ابن ادريس حلَّى در سرائر به حرمت غناء رفته اند مطلقاً ، اعمّ از آنكه در قرآن باشد يا مرثيه يا شعر و غيره حتّى مقام حُداء از براى راندن شتر و غناء مغنيّه در عروسى همه را حرام مىدانند ، پس حتّى المقدور احتياط در ترك آن أولى است . و امّا نكته اى باقى مىماند و آن اين است كه فيروزآبادى در تعريف غناء گفت : « وَالغِناءُ ككِساءٍ مِنْ الصَّوتِ ما طُرِّبَ بِه » و مراد از طُرِّبَ به به صيغهء مجهول از تطريب باب تفعيل است . به قرينهء اينكه در مادّهء طرب گفته است : « وَالتَّطْريبُ الاطْرابُ كالتَّطريبِ وَالتَغَنّي » ( انتهى موضع الحاجة ) . و در المصباح المنير است : « وَطَرَّبَ في صَوتِه رَجَّعَه و مَدَّه » ( انتهى موضع الحاجة ) . و ديگران گفته بودند : « الغِناءُ الصَّوْتُ المُطْرِبُ مَعَ التَّرجيعِ » به صيغهء باب افعال از اطراب . حالا بايد بدانيم كه بين اطراب و تطريب فرق هست و يا به قول قاموس فرقى ندارند ؟ ظاهر اين است كه به واسطهء تغيير هيئت فرق دارند . عنوان إطراب ، احداثِ طرب نسبت به فاعل است ، و در تطريب نسبت به مفعول مثل عنوان إكثار و تكثير . و شاهد ، قول خداوند تبارك و تعالى است : * ( « يا نُوحُ قَدْ جادَلْتَنا فَأَكْثَرْتَ جِدالَنا ) * « 1 » أي أنتَ تُكثِر جدالَنا و أيضاً قوله تعالى : * ( « وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ » ) * « 2 » أي جَعَلَ عَدَدَكُمْ كثيراً . كه در اوّلى . .

--> « 1 » سورهء هود ( 11 ) : 32 « 2 » سورهء اعراف ( 7 ) : 86